Οδηγός Καλής Συμπεριφοράς Δημοσίων Υπαλλήλων

Πέμπτη, 28/07/2005

Ο «Οδηγός Καλής Συμπεριφοράς Δημοσίων Υπαλλήλων» παρουσιάστηκε σήμερα στην κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν ο Υφυπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης κ. Απόστολος Ανδρεουλάκος και ο Συνήγορος του Πολίτη κ. Γιώργος Καμίνης στην αίθουσα συσκέψεων του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α. (λεωφ. Βασιλίσσης Σοφίας 15).

 Κατεβάστε τον οδηγό σε μορφή pdf

Στις ομιλίες τους οι κ.κ. Ανδρεουλάκος και Καμίνης ανέφεραν τα ακόλουθα:

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΝΔΡΕΟΥΛΑΚΟΣ: Κυρίες και Κύριοι σας καλέσαμε εδώ σήμερα για να παρουσιάσουμε τον οδηγό καλής συμπεριφοράς των δημοσίων υπαλλήλων. Είναι πόνημα του ΥΠΕΣΔΔΑ και του Συνηγόρου του Πολίτη. Συντακτικές Επιτροπές και των δυο φορέων εργάστηκαν επίπονα και μας έδωσαν αυτό το πόνημα, το οποίο παρουσιάζουμε σήμερα στο κοινό. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι, τι ήταν αυτό που μας έκανε για να λάβουμε αυτήν την πρωτοβουλία. Τόσο η ανεξάρτητη διοικητική αρχή ο Συνήγορος του Πολίτη, όσο και η Γενική Γραμματέα Δημόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του ΥΠΕΣΔΔΑ γενόμεθα θεσμικά δέκτες καθημερινά παραπόνων και αιτημάτων των πολιτών. Αλλά και των δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι απευθύνονται στο Υπουργείο μας για να τους δώσουμε λύσεις επάνω σε ερμηνεία διατάξεων, νόμων, προεδρικών διαταγμάτων, υπουργικών αποφάσεων, ώστε να μπορούν να κάνουν την δουλειά τους. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετά βήματα εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Διοίκησης. Σημαντικά χρηματικά ποσά έχουν διατεθεί για την ανάπτυξη υποδομών πληροφορικής και τεχνολογίας. Αλλά όσες υποδομές και να φτιάξουμε έχουμε βεβαίως να διανύσουμε πολύ μεγάλο δρόμο. Όσες υποδομές και να φτιάξουμε και όσα χρήματα και να διαθέσουμε, εάν δεν αλλάξει η νοοτροπία, το αποτέλεσμα και η προστιθέμενη αξία εν αναφορά προς τον πολίτη, θα είναι ασύμμετρη. Θα πρέπει να διδάξουμε και να μιλήσουμε για τα αυτονόητα, διότι δυστυχώς στην Ελλάδα τα αυτονόητα, όπως έχω πει κατ’ επανάληψη είναι ήδη. Θα πρέπει να μιλήσουμε για ευθύνη, θα πρέπει να μιλήσουμε για αρχές, για ευγένεια, για χαμόγελο, για αξιοπρέπεια, για ευπρεπή εμφάνιση, για όλα αυτά. Και ερχόμεθα τώρα με το πόνημα αυτό, με τον οδηγό αυτό, που συγκροτείται από τρία κεφάλαια. Είναι το πρώτο κεφάλαιο που είναι ο κυρίως οδηγός, με δυο υποκεφάλαια. Το πρώτο υποκεφάλαιο αναφέρεται στους κανόνες που πρέπει να διέπουν τη συμπεριφορά του δημόσιου υπαλλήλου στην επαφή του με τον πολίτη. Όταν ο πολίτης πηγαίνει στην δημόσια υπηρεσία για να ικανοποιήσει κάποια υπόθεσή του. Είναι το σαβουάρ-βιβρ που πρέπει να διέπει τη σχέση του δημόσιου υπαλλήλου με τον πολίτη. Το δεύτερο υποκεφάλαιο αναφέρεται στους κανόνες που πρέπει να διέπουν την δράση του δημόσιου λειτουργού, του δημοσίου υπαλλήλου στην διαδικασία εξυπηρέτησης του πολίτη. Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στο παράρτημα και βεβαίως το παράρτημα έχει κι αυτό δυο υποκεφάλαια. Το κεφάλαιο που αναφέρεται στις αρχές, που διέπουν την δράση του δημοσίου υπαλλήλου και επίσης το κεφάλαιο των διατάξεων. Και τέλος, έχουμε το κεφάλαιο των χρησίμων πληροφοριών.
Τηλέφωνα και διευθύνσεις Υπουργείων, Γενικών Γραμματειών, ανεξαρτήτων αρχών είναι πάρα πολύ χρήσιμες πληροφορίες και για τον πολίτη και για τον δημόσιο υπάλληλο. Δε βάζουμε καινούριους κανόνες, αυτό θα πρέπει να το αποσαφηνίσουμε. Τι κάνουμε. Διάσπαρτες διατάξεις που είναι στο Σύνταγμα, στο δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα, στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, που είναι σε πολλές υπουργικές αποφάσεις, τις συστηματοποιούμε, τις κωδικοποιούμε και χρησιμοποιώντας όχι την ξύλινη γλώσσα της νομοθεσίας, του νομοθέτη, αλλά με απλή επικοινωνιακή και ευκολονόητη γλώσσα, προσπαθούμε να περιγράψουμε τους κανόνες που διέπουν τη συμπεριφορά και την δράση των δημοσίων υπαλλήλων. Έτσι ο δημόσιος υπάλληλος σε ένα κείμενο σύντομο, σε ένα βιβλιάριο ολιγοσέλιδο, μπορεί να βρει απαντήσεις σε ερωτήματα που τον απασχολούν. Και το σπουδαιότερο απ’ όλα με την κίνηση που κάναμε, θέλουμε να περάσουμε, δηλαδή θέλουμε να κινήσουμε τα λιμνάζοντα ύδατα στο δημόσιο τομέα και γενικότερα στο πλαίσιο των σχέσεων κράτους-πολίτη. Να ευαισθητοποιήσουμε προεξεχόντως το δημόσιο υπάλληλο. Ο δημόσιος υπάλληλος πρέπει να αλλάξει νοοτροπία. Πρέπει να περάσουμε μία καινούρια διοικητική κουλτούρα, πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι είναι υπ’ άλληλος. Δεν είναι επ’ άλληλος, που σημαίνει ότι εξ’ ορισμού θεσμικά είναι στην υπηρεσία του πολίτη και των επιχειρήσεων. Διότι ο πολίτης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται από το δημόσιο λειτουργό, από το δημόσιο υπάλληλο σε όλα τα επίπεδα ως ο πελάτης. Είναι αυτός ο οποίος μέσα από την άμεση και έμμεση φορολογία στηρίζει όλη την δημόσια διοίκηση. Και πρέπει όλοι μας να συνειδητοποιούμε, όλοι μας όσοι δουλεύουμε στην Δημόσια Διοίκηση, ανεξαρτήτως βαθμού, ανεξαρτήτως επιπέδου, ότι είμεθα υπηρέτες αυτού του πολίτη. Υπάρχουμε γι αυτόν τον πολίτη, ότι ζούμε από αυτόν τον πολίτη. Και ότι αυτός ο πολίτης έχει δικαίωμα στην εξυπηρέτηση, στην γρήγορη και ποιοτική εξυπηρέτηση. Εάν μπορέσουμε αυτό να το συνειδητοποιήσουμε όλοι μας, θα έχουμε κάνει ένα τεράστιο βήμα στην κατεύθυνση της αποκαταστάσεως σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ του κράτους, της δημόσιας διοίκησης και του πολίτη. Πολλές φορές ο πολίτης προσέρχεται επιθετικά στο γκισέ του δημοσίου υπαλλήλου. Προσέρχεται επιθετικά διότι κουβαλάει τραυματικές εμπειρίες από προηγούμενες συναλλαγές. Εάν όμως ο δημόσιος υπάλληλος τον αντιμετωπίσει με το χαμόγελο στα χείλη, με ευγένεια και προθυμία, αμέσως σπάει ο πάγος, φεύγει η επιθετικότητα και γίνεται ένα θετικό βήμα, ώστε και η συναλλαγή, η συνεργασία να είναι ευχάριστη και αποδοτική. Θέλω στο σημείο αυτό να κάνω μία παρέκβαση και να αναφερθώ σε ένα θεσμό τον οποίο έχω την πολιτική ευθύνη, στο θεσμό των ΚΕΠ. Εκεί πράγματι βλέπουμε μία ευρεία κοινωνική καταξίωση, ακριβώς διότι έχει περάσει και έχει καλλιεργηθεί μία διαφορετική κουλτούρα στους εργαζόμενους στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών. Αυτό που λέμε με ευγένεια και με το χαμόγελο στα χείλη.Και τώρα εμείς με αυτήν την πρωτοβουλία που αναλάβαμε σε συνεργασία με τον Συνήγορο του Πολίτη, ακριβώς θέλουμε να περάσουμε μία άλλη κουλτούρα. Θέλουμε ευγένεια, θέλουμε προθυμία, θέλουμε ανοικτό μυαλό, διότι οι διατάξεις των νομοθετημάτων παραμένουν νεκρά γράμματα και ταλαιπωρούν τον πολίτη όταν ο δημόσιος υπάλληλος, ο οποίος καλείται να τις εφαρμόσει, δεν διαπνέεται από ευρύτητα πνεύματος.Πρέπει στην ερμηνεία αυτών των διατάξεων να μην του διαφεύγει ότι υπάρχει η Δημόσια Διοίκηση για τον πολίτη. Δεν υπάρχει ο πολίτης για την Δημόσια Διοίκηση. Υπάρχει η Διοίκηση για τον πολίτη. Άμα αυτό το συνειδητοποιεί θα βρει εκείνη την ερμηνεία, που οδηγεί στην εξυπηρέτηση του πολίτη και όχι στην άρνηση της εξυπηρέτησης του πολίτη. Δεν πρέπει ο δημόσιος υπάλληλος να κατοχυρώνεται πίσω από πολύπλοκες διατάξεις, πίσω από το πνεύμα έλλειψης αρμοδιότητας για να μην εξυπηρετεί τον πολίτη. Θα πρέπει εν αμφιβολία να επικρατεί εκείνη η νοοτροπία, να επικρατεί εκείνη η ερμηνεία, η οποία θα οδηγήσει στην εξυπηρέτηση του πολίτη. Εγώ τελείωσα και θα ήθελα να παρακαλέσω τον κύριο Συνήγορο του Πολίτη να εκθέσει τις απόψεις του.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΙΝΗΣ: Σας ευχαριστώ πολύ κύριε Υφυπουργέ έτσι που μας δέχεστε σήμερα εδώ σε αυτήν την ωραία αίθουσα και να απευθυνθούμε και στους δημοσιογράφους και στους υπαλλήλους και στην ευρύτερη κοινή γνώμη, για να πούμε δυο λόγια γι αυτό το πόνημα. Πρώτα απ’ όλα να σας πω δυο λόγια για το ιστορικό του. Πέρυσι, περίπου τέτοια εποχή μας είχε επισκεφτεί στην Ελλάδα επίσημα ο Ευρωπαίος διαμεσολαβητής ο κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος, ο οποίος είναι και προκάτοχός μου στη θέση την οποία βρίσκομαι σήμερα. Όταν πήγαμε να επισκεφτούμε τον Υπουργό Εσωτερικών, τον κ. Προκόπη Παυλόπουλο, ο κύριος Διαμαντούρος μας μίλησε για έναν οδηγό συμπεριφοράς, που είχε εγκρίνει τότε μόλις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το οποίο απευθυνόταν στους υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οδηγός Συμπεριφοράς. Αυτό πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε, αναφέρθηκε ο κύριος Υφυπουργός, το επαναλαμβάνω κι εγώ, αυτό το τεύχος δεν αλλάζει τίποτα απολύτως σε αυτά τα οποία ισχύουν. Απλώς όπως είπε και ο κ. Ανδρεουλάκος προσπαθούμε τον ξύλινο λόγο, κάπως το μη φιλικό λόγο του νομοθέτη σε ορισμένα σημεία να τον εξειδικεύσουμε, να φτιάξουμε έναν οδηγό πρόχειρο στον οποίο θα μπορεί να ανατρέξει ο δημόσιος υπάλληλος, τον οποίο θα τον συζητήσει με τους συναδέλφους του. Γιατί; Γιατί η εμπειρία μας έχει δείξει στο Συνήγορο του Πολίτη πια, μετά από σχεδόν επτά χρόνια λειτουργίας, μετά από πάνω 70 χιλιάδες υποθέσεις που έχουμε χειριστεί, ότι υπάρχει κάτι που ήδη το γνωρίζουμε και εμείς ως πολίτες. Αλλά εκεί πια εμείς το έχουμε διαπιστώσει. Ένας φαύλος κύκλος καχυποψίας και δυσπιστίας μεταξύ των πολιτών και των δημοσίων υπαλλήλων. Γιατί και τον δημόσιο υπάλληλο τον κυνηγάνε πολύ συχνά κάποια στερεότυπα. Τα στερεότυπα ότι δεν δουλεύει, ότι έχει την βολή του και την μονιμότητά του, ότι την καταχράται. Ότι ουσιαστικά δεν συμπεριφέρεται όπως θα έπρεπε στον πολίτη. Πολύ συχνά αδικούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι, γιατί τους κυνηγάει κι αυτούς ένα στερεότυπο. Για να σπάσει όμως αυτό το στερεότυπο, για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, την πρωτοβουλία αναγκαστικά δεν μπορεί να την αναλάβει ο μεμονωμένος πολίτης. Θα την αναλάβει το ίδιο το κράτος. Ουσιαστικά πρώτα απ’ όλα το Υπουργείο Εσωτερικών με τον καθ’ ύλη αρμόδιο Υφυπουργό και ας μου επιτραπεί και ο Συνήγορος του Πολίτη με όλη αυτήν την πείρα που έχει αποκομίσει μέσα από την καθημερινή του συναλλαγή με την Διοίκηση, ως ένας ελεγκτικός και διαμεσολαβητικός μηχανισμός. Ξεκινάμε λοιπόν όπως λέει και στον πρόλογό του ο κ. Ανδρεουλάκος και το επαναλαμβάνω και εγώ κατά τύχη, δεν γνώριζα τον πρόλογό του όταν έγραψα τον δικό μου, αλλά λέμε κι εμείς το ίδιο. Για το αυτονόητο. Έλα όμως που το αυτονόητο δεν είναι και αυτονόητο σε εφαρμοζόμενο. Αλλιώς δεν θα υπήρχε η ανάγκη να το επαναλάβουμε. Από απλά θέματα συμπεριφοράς και ευπρέπειας, τα οποία όλοι έχουν απαίτηση, αυτή την συμπεριφορά να αντιμετωπίζουμε. Είτε ως πολίτες που συναλλασσόμαστε με μια δημόσια υπηρεσία, αλλά ακόμα και ο δημόσιος υπάλληλος απέναντι στον πολίτη. Έως θέματα πια που πάνε κάπως πιο βαθιά, κάποιες γενικές αρχές που πρέπει να διέπουν την δράση του υπαλλήλου κατά το χειρισμό των υποθέσεων των πολιτών. Τις οποίες προσπαθούμε σε ένα πρώτο βήμα, κάπως, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να τις εκλαϊκεύσουμε. Να τις εξειδικεύσουμε. Αυτό είναι το δεύτερο κεφάλαιο. Εξίσου σημαντικό με το πρώτο. Με τη συμπεριφορά του δημοσίου υπαλλήλου όταν έρχεται σε επαφή με τον πολίτη πλέον, για την δράση του δημοσίου υπαλλήλου όταν χειρίζεται την υπόθεση του πολίτη. Γιατί έχουμε δει κι εκεί να υπάρχουν μερικά προβλήματα. Αρχές συνταγματικά κατοχυρωμένες, όπως είναι η αρχή της αμεροληψίας. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης. Η αρχή της μη διάκρισης με βάση την φυλή, την εθνικότητα, την γλώσσα. Τα βλέπουμε αυτά καθημερινά να εμφανίζουν προβλήματα. Και θεωρούμε ότι είναι σκόπιμο να τα επισημάνουμε. Γιατί; γιατί εκ των πραγμάτων ο Συνήγορος του Πολίτη έχει και αυτός έχει παιδαγωγικό ρόλο. Και θα έλεγα στην δική μας την πραγματικότητα, όπου η κακοδιοίκηση είναι πολύ πιο εκτεταμένη από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ο ρόλος αυτός είναι ενισχυμένος. Αλλά όπως λέω και στο τέλος του προλόγου μου, για να κάνεις τον δάσκαλο στους άλλους, θα πρέπει πρώτα ο ίδιος να τα εφαρμόζεις. Αυτά με τα οποία προσπαθείς να διδάξεις τους άλλους, θα πρέπει ο ίδιος πρώτα να εφαρμόσεις με θρησκευτική ευλάβεια. Ελπίζω ότι αυτό είναι η αρχή της προσπάθειας, ότι από τις αντιδράσεις που θα έχουμε από το φι μπακ, από όλη αυτήν την ιστορία και από την ΑΔΕΔΥ και από μεμονωμένους δημοσίους υπαλλήλους, από όλους τους υπευθύνους θα προχωρήσουμε γρήγορα κύριε Υφυπουργέ και στην δεύτερη έκδοση αυτού του φυλλαδίου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω και το Υπουργείο για την πολύτιμη συνεργασία του. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα και την Βοηθό Συνήγορο, την κ. Καλλιόπη Σπανού, που είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ειδική στον τομέα της διοικητικής επιστήμης. Βοηθός Συνήγορος που είναι επιφορτισμένος με τα θέματα που λέμε εμείς του κύκλου σχέσεων κράτους – πολίτη. Είναι ο κύκλος εκείνος ο οποίος έχει την πλέον άμεση επαφή με τα οργανωτικά και δομικά προβλήματα της Δημόσιας Διοίκησης. Εργάστηκαν ειδικότερα και δυο επιστήμονες της αρχής πάρα πολύ φιλότιμα, η κ. Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου και ο κ. Μάριος Πρωτόπαππας για την εκπόνηση αυτού του φυλλαδίου. Αλάνθαστος δεν είναι κανείς. Η πείρα θα μας αποδείξει τι έχουμε λησμονήσει να βάλουμε μέσα στο φυλλάδιο, ή τι ενδεχομένως έχουμε καταχωρήσει όντας περιττό, ή ακόμα και εσφαλμένο. Εδώ είμαστε να το ενημερώσουμε. Θα μείνω κι εγώ εδώ πέρα να απαντήσουμε σε ερωτήσεις. Θα ήθελα ωστόσο να παραμείνει σαφές γιατί είδα και κάτι δημοσιεύματα σήμερα στην εφημερίδα, να το ξεκαθαρίσουμε. Είναι ένας απλός οδηγός συμπεριφοράς, είναι ένα σοφτ λοτ όπως το λένε, ένα ήπιο δίκαιο εξειδίκευσης, αρχών και διατάξεων που ήδη υπάρχουν, όπως είπε και ο κ. Ανδρεουλάκος. Και στο Σύνταγμα και στον Δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα και στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Δεν είναι εδώ πέρα όπως αντελήφθη διαβάζοντας κάποιες εφημερίδες σήμερα, ότι έχει δημιουργηθεί παρεξήγηση, ένα καινούριο νομοθέτημα. Δεν προσθέτει απολύτως τίποτα στα ισχύοντα, απλούστατα εξειδικεύει με ένα τρόπο φιλικό.

 

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΝΔΡΕΟΥΛΑΚΟΣ: Και να θέλαμε δεν θα μπορούσαμε να βάλουμε κανόνες.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΙΝΗΣ: Βέβαια, ακριβώς, δεν είμαστε νομοθέτες. Και πάλι να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας και το Υπουργείο για την συνεργασία του. Σας ευχαριστούμε πολύ.